Presentatietraining en -coaching

Posts Tagged ‘presentatie geven’

Twee 4 mei toespraken om nog even bij stil te staan

“Het is waar we elkaar ieder jaar over vertellen: dat het bestond. En ik merk met de jaren, dat het eigenlijk alleen maar wezenlijker voor mij wordt. Nu mijn vader en moeder er niet meer zijn, wie houdt het nog in ere?”.

Een passage uit de 4 mei toespraak van Hans Goedkoop, dit jaar. Zijn vraag is elementair; er zijn steeds minder mensen die met eigen ervaringen de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend kunnen houden. En wellicht daarom, zien we dat begrippen uit de oorlog steeds vaker brutaal worden gekaapt. Poetin die zijn oorlog vergoelijkt met de noodzaak Oekraïne te “denazificeren”. Willem Engel die de vergelijking trekt tussen de mondkapjesplicht en de Jodenster. Baudet die schrijft dat de ongevaccineerden “de nieuwe joden”, en “wegkijkende uitsluiters de nieuwe nazi’s en NSB-ers” zijn.

Niet alleen schadelijke retoriek omdat die mensen kwetst, maar ook omdat die de betekenis van deze holocaustbegrippen doet verwateren en het zicht op wat er toen is gebeurd vertroebelt. Het kan de waakzaamheid doen slinken.

Hoe houden we het in ere?

Dus rijst naast “wie houdt het nog in ere?”, de vraag hoe houden we het in ere? Opdat wij niet vergeten, wat er daadwerkelijk is gebeurd.

Twee 4 mei toespraken gaven op deze beide vragen dit jaar een ijzersterk antwoord.

Hans Goedkoop’s fenomenale ‘Wat niet mag’

Deze video wordt niet getoond omdat er (nog) niet akkoord is gegaan met het plaatsen van cookies.
Wijzig keuze

 

En ‘Badmeester Henk’ van Tieme de Laat

Deze video wordt niet getoond omdat er (nog) niet akkoord is gegaan met het plaatsen van cookies.
Wijzig keuze

Beide behandelen hetzelfde thema: trouw blijven aan je eigen moreelkompas, ook als de omstandigheden reden geven om afwijken te vergoelijken. En ook hun hoe vertoont gelijkenissen. Ik noem drie technieken die ze beiden met verve toepassen.

Drie technieken die de toespraken extra krachtig maken

 1. BEB: Beeld, Effect, Betekenis

Beide sprekers passen het zogenaamde BEB-model toe. Eerst zetten ze een krachtig beeld neer, vervolgens maken ze hun gehoor deelgenoot van het effect dat dit op hen heeft (‘het ik’), om het uiteindelijk in een groter kader te plaatsen (‘het wij’). Zo schetst Goedkoop aangrijpend Abel Herzberg’s Bergen Belsen, deelt zijn effect: “En ik merk met de jaren, dat het eigenlijk alleen maar wezenlijker voor mij wordt. Nu mijn vader en moeder er niet meer zijn, wie houdt het nog in ere?”, en confronteert ons uiteindelijk met de hedendaagse vergoelijking door omstandigheden, en de ongelijkheid daarvan, want “Als het toen kon, kan het altijd”.

De BEB-opbouw laat het publiek de boodschap in drie lagen ervaren.

2. Spelen met de tijd

Je kan de beleving van je publiek verder versterken door de tijd waarin je vertelt. Zo plaatst Goedkoop ons direct in Bergen Belsen met de zin: “Sta me toe u mee te nemen naar Bergen Belsen”. Vandaaruit beschrijft hij in de tegenwoordige tijd de omstandigheden van het kamp. Het maakt ons voor even ooggetuigen.

Tieme start in de verleden tijd, maar trekt ons naar het nu met zijn overgang op de tegenwoordige tijd: “En dan toch in de chaos van de oorlog rationeel blijven denken. Het slechte niet slechter maken door zelf kwaad te doen. De gevangenen blijven helpen, maar de bewakers met rust laten…”. Het maakt wat hij zegt van alle tijden, dus ook van nu.

Let op hoe Goedkoop een aantal maal (heel bewust?) switcht van taaltijd en hoe hij zijn boodschap daarmee onderstreept.

3. Aanhaken bij je publiek

Met het verstrijken van de generaties wordt het steeds belangrijker om de vraag ‘Why should I care’ expliciet te beantwoorden in de 4 mei toespraken. Oftewel, hoe maak je wat er toen is gebeurd relevant voor mensen nu. Beide sprekers doen dat door paralellen met het heden te trekken. Niet door de beladen begrippen te kapen en op de actualiteit te plakken, maar door de universele mechanismen achter de oorlog bloot te leggen en die te vertalen naar vandaag. Zo zegt Tieme: “En steeds vaker zie ik het gebeuren, dat we bezig zijn de tegenstander onderuit te halen, in plaats van de vriend te helpen.” En ook Goedkoop trekt vergelijkingen met het heden die aanzetten tot zelfreflectie.

Dit is uiteindelijk waarom we herdenken, waardoor we het állemaal ‘in ere’ kunnen houden.

Laten we daar nog even bij stilstaan.

Oorlogsretoriek: hoe zet je het effectief in?

‘De dood van één mens is een tragedie; de dood van miljoenen slechts een statistiek.’ Deze aan Stalin toegedichte quote komt deze dagen geregeld bij me bij het zien van de speeches en videoboodschappen rond het conflict in Oekraïne. Zij bevat de kern van effectieve oorlogsretoriek: niet alleen door te dringen tot de hoofden, maar tot de harten van mensen.

Want de mentale gesteldheid is misschien niet allesbepalend, het kan wel doorslaggevend zijn. Denk aan de Vietnamoorlog waarin de Vietcong veel gemotiveerder was dan het machtige Amerikaanse leger, en uiteindelijk de strijd won.

Maar hoe zorg je voor die strijdbaarheid?

De kunst is om in het brein van je publiek gedachtestromen te veranderen en vooral gevoelens op te roepen (woede, verontwaardiging, angst, trots). Want gevoelens zetten aan tot actie. Hiervoor kun je aan aantal retorische middelen inzetten, o.a.:

  1. Argumentatie; denk aan het klassieke betoog, waarin je door het poneren van stellingen stapsgewijs je publiek probeert te overtuigen, zodat ze jouw eindconclusie onderschrijven. Daarbij essentieel dat je een trechter volgt, en begint met een stelling waar vrijwel niets tegen in te brengen is en zo voorts.
  2. Framing: dit is het gebruik van woorden die emoties oproepen. Zo hield Stalin een historische rede in juli 1941 (toen de Duitse legers naar Moskou optrokken) waarin hij het conflict geslaagd framede tot ‘de Vaderlandse Oorlog’ met het Germaanse fascisme. Dat roept veel meer gevoel op dan ‘de oorlog van het communisme tegen het fascisme.’
  3. Storytelling: het vertellen van verhalen heeft grote impact op onze geest. Via een proces van identificatie kun je je luisteraar meenemen in een secundaire wereld van beelden en gevoelens, zodat het lijkt of die ze zélf ervaart. Het is wetenschappelijk bewezen dat onze hersens beter toegerust zijn op het aanhoren van verhalen dan een argumentatie. De Israëlische wetenschapper Yuval Harari schreef in dit verband een interessant artikel in the Guardian.

Laten we met deze retorische middelen in het achterhoofd de speeches van Poetin en Zelensky tegenover elkaar plaatsen.

Speech Poetin over de NATO, Oekraïne en de erkenning van Donetsk en Lugansk: 

Deze video wordt niet getoond omdat er (nog) niet akkoord is gegaan met het plaatsen van cookies.
Wijzig keuze

Poetin maakt in zijn speeches vooral gebruik van argumentatie en framing. In deze speech van bijna een uur deed hij een uiteenzetting waarom de Oekraïne eigenlijk onderdeel van Rusland is, en noemde de regering in Kiev steevast nazi’s.

Een belangrijk minpunt daarbij is dat zijn argumentatie niet waterdicht is. Zijn belangrijkste tegenstander Zelensky is joods, de geschiedkundige uiteenzetting leidt niet tot de overtuiging dat het binnenvallen van de Oekraïne de beste optie was. En belangrijker: je voelt er geen emotie bij.

Zelinsky’s videoboodschap waarin hij zich richtte tot het Russische volk: 

Deze video wordt niet getoond omdat er (nog) niet akkoord is gegaan met het plaatsen van cookies.
Wijzig keuze

Zelensky maakt in zijn social media optredens veel gebruik van storytelling en beelden. Hij vertelde over zijn opa die in het Rode Leger diende en tegen de nazi’s vocht. In zijn T-shirt sprak hij de EU leden toe en hij verklaarde tegen Biden ‘Ik heb ammunitie nodig, geen lift’. Zo leren we hem kennen als een bevlogen leider, en we verbinden ons aan hem als mens.

Waar Poetin in zijn speeches kiest voor ontmenselijken en dreigen, appelleert Zelensky juist aan onze menselijkheid. Je zou kunnen zeggen: Poetin richt zich op onze hoofden, maar Zelensky wint onze harten.

Zoals Stalin al wist: de dood van één mens – mits verteld in een goed verhaal – voelt aan als een tragedie. Zelensky’s optredens roepen sterke gevoelens op van verontwaardiging, woede en medeleven. Het gevolg is dat zij over de hele wereld protest oproepen en er actie wordt ondernomen om Oekraïne te steunen.

Al is de situatie op de grond verre van rooskleurig, deze belangrijke strijd heeft Oekraïne voorlopig gewonnen. Hoe het verder gaat, is de grote vraag. Rusland lijkt de controle naar zich toe te trekken door alle media buiten te sluiten zoals in de Stalinistische tijd. De kunst zal worden om toch het Russische en Oekraïense publiek te bereiken, een strijd die zich vooral op het internet zal gaan afspelen. In ieder geval heeft Zelensky deze belangrijke eerste slag gewonnen.

Gratis Webinar ‘Feestelijk speechen, zo doe je dat!’

Traditiegetrouw blikken we met kerst en nieuwjaar terug en vooruit. Trekken we lessen uit wat is geweest en stellen we doelen voor wat komen gaat. Maar hoe kom je tot die kerstwaardige speech? Hoe zorg je dat je verhaal niet voortkabbelt, maar mensen inspireert en vervoering achterlaat?

Maak je geen zorgen! Want je hoeft het wiel niet opnieuw uit te vinden.

Op 16 december 2021 van 10 uur tot 11 uur deelt Speak to Inspire in een gratis webinar enkele effectieve bouwstenen van een gedenkwaardige dinner- of feestspeech.

In deze interactieve sessie leer je 2 structuren waarmee je samenhang en spanning creëert in je verhaal en hoe die zelf te gebruiken.

Gelardeerd met voorbeelden en tips & tricks om het jaar met een knaller van een speech af te sluiten of te beginnen.

Trainer van dienst: Rutger Mollee. Rutger is presentatiecoach, veelgevraagd dagvoorzitter en parttime comedian (o.a.bij “De Speld”).

Dus meld je aan VIA DEZE LINK!